Category Archives: Η προστασία του έργου και τα δικαιώματα του δημιουργού

Τα links παραβιάζουν πνευματική ιδιοκτησία

Standard

linksΜε την υπ’ αριθμόν 4042/2010 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κρίθηκε ότι οι υπερσύνδεσμοι (links) παραβιάζουν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην περίπτωση που οδηγούν σε πρωτότυπα έργα.
Συγκεκριμένα κρίθηκε ότι ο εκάστοτε διαχειριστής της ιστοσελίδας που «ανεβάζει» τοποθετεί τους εν λόγω υπερσυνδεσμους (links) ναι μεν δεν προβαίνει στην εγγραφή, αναπαραγωγή, μετάδοση ή αναμετάδοση πνευματικών έργων ωστόσο προβαίνει στην ακουστική παρουσίαση στο κοινό των εν λόγω έργων καθιστώντας τα έτσι προσιτά στο ευρύ κοινό χωρίς την καταβολή της νόμιμης αμοιβής στον δημιουργό τους.
Κατά συνέπεια η εν λόγω πράξη προσβολής των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας επισύρει της προβλεπόμενες στον νόμο αστικές (άρθρο 65 Ν. 2121/1993) και ποινικές (άρθρο 66 Ν. 2121/ 1993) κυρώσεις.

Advertisements

Μπορώ να προστατεύσω μια συνταγή μαγειρικής;

Standard

ImageΘα μπορούσαν να προστατευθούν οι συνταγές μαγειρικής από το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας; Πως θα μπορούσε ένα διάσημος σεφ να προστατεύσει την πρωτότυπη συνταγή του, η οποία είναι δυνατόν να του αποφέρει σημαντικό κέρδος εάν αναλογιστεί κανείς ότι η τιμή ενός πιάτου σε ένα ακριβό εστιατορίο ξεκινάει τουλάχιστον από τα €20,00;

H νομολογία, ελληνική αλλά και ευρωπαϊκή, δεν έχει ασχοληθεί σε μεγάλο βαθμό με το  ζήτημα της προστασίας μιας μαγειρικής συνταγής και ελάχιστες είναι οι αποφάσεις εκείνες που διαπραγματεύονται το εν λόγω ζήτημα, παρόλο που είναι ένα αντικείμενο που μπορεί να αποφέρει τεράστια οικονομικά οφέλη.

Read the rest of this entry

Chaises Longues, φωτογραφίες και δικαστικές διαμάχες

Standard

ή αλλιώς έργα εφαρμοσμένων τεχνών και πνευματική ιδιοκτησία

Μπορεί κανείς να βρει πληθώρα δικαστικών αποφάσεων, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, σύμφωνα με τις οποίες τα βιομηχανικώς παραγόμενα χρηστικά αντικείμενα  – γνωστά και ως έργα εφαρμοσμένων τεχνών- μπορούν να τύχουν προστασίας από τον νόμο περί πνευματικής ιδιοκτησίας (Ν. 2121/1993) υπό την βασική προϋπόθεση ότι εμφανίζουν κάποιο βαθμό πρωτοτυπίας και ότι υπάρχει έστω ένας χαλαρός σύνδεσμος μεταξύ του χρηστικού αντικειμένου και της δημιουργικής προσωπικότητας του καλλιτέχνη- δημιουργού τους.

Ως τέτοια πρωτότυπα πνευματικά δημιουργήματα προστατευόμενα από τον νόμο περί πνευματικής ιδιοκτησίας (droit d’ auteur κατά το γαλλικό δίκαιο) αναγνωρίζονται και τα διάσημα έπιπλα του κορυφαίου αρχιτέκτονα του αιώνα μας ( 1887-1965), Charles-Edouard Jeanneret (o οποίος έγινε γνωστός με το  ψευδώνυμο Le Corbusier) τα οποία σχεδίασε  με την βοήθεια της αρχιτέκτονος Charlotte Perriand χρησιμοποιώντας νέα, επαναστατικά υλικά για την εποχή του.  Read the rest of this entry

Ελευθερία της τέχνης, σάτιρα και δικαίωμα στην προσωπικότητα

Standard

 

«Με το  Μ…πενάκι των γελοιογράφων»

Με αυτόν τον τίτλο πραγματοποιήθηκε -από τις 24 Σεπτεμβρίου έως και τις 2 Οκτωβρίου 2011- έκθεση γελοιογραφίας  στο Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία με την Λέσχη Ελλήνων Γελοιογράφων και με την συμμετοχή 24 Ελλήνων δημιουργών. Στην έκθεση αυτή παρουσιάσθηκαν οι τελευταίες δημιουργίες Ελλήνων γελοιογράφων, οι οποίες είχαν σαν θέμα, τους χαλεπούς καιρούς που περνάμε, την οικονομική κρίση και φυσικά την σάτιρα προσώπων της επικαιρότητας.

Στόχος του καλλιτεχνικού αυτού γεγονότος ήταν η άσκηση δριμείας κριτικής στην πολιτική επικαιρότητα καθώς και η διακωμώδηση -μεγαλοποιώντας κυρίως τα ελαττώματά τους- διαφόρων δημοσίων προσώπων.

Καθώς όμως η ανθρώπινη φύση δύσκολα μπορεί να δεχθεί την κριτική, η σάτιρα, η χρήση παραποιημένων εικόνων και η αναφορά δυσμενών χαρακτηρισμών είναι πιθανόν να προσβάλουν ή και να θίξουν την προσωπικότητα των φυσικών προσώπων που θέλουν να διακωμωδήσουν.

Πότε λοιπόν η δημιουργία ενός «σατιρικού ήρωα» θα μπορούσε να προσβάλει την προσωπικότητα ενός υπαρκτού φυσικού προσώπου;

Ας υποθέσουμε ότι ένας καλλιτέχνης δημιουργεί έναν πρωτότυπο ήρωα, υπό την μορφή γελοιογραφίας, του οποίου η απεικόνιση παραπέμπει σε κάποιο πολύ γνωστό πρόσωπο της επικαιρότητας, παραδείγματος χάριν σε κάποιο πρόσωπο της πολιτικής. Ας υποθέσουμε επίσης ότι ο ήρωας αυτός συμμετέχει σε διάφορες γκάφες ή αναμειγνύεται σε διαφόρων ειδών σκάνδαλα…

Χάριν της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας της τέχνης, συνταγματικώς κατοχυρωμένα δικαιώματα (άρθρο 14 και άρθρο 16 παρ. 1 του Συντάγματος)  και εχέγγυα για την πνευματική δημιουργία, κάθε καλλιτέχνης μπορεί ελεύθερα να δημιουργήσει έναν ήρωα όπως ακριβώς τον έχει «οραματιστεί» με τα χαρακτηριστικά και τις ικανότητες που αυτός θέλει να του προσδώσει.

Μπορεί όμως να «δανειστεί» ανενόχλητος την εξωτερική εικόνα και τα φυσικά χαρακτηριστικά ενός υπαρκτού φυσικού προσώπου προκειμένου να δώσει «σάρκα και οστά» στον φανταστικό ήρωα του; Πότε μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να «προσβάλει» εκφάνσεις της προσωπικότητας τρίτων ατόμων;

Read the rest of this entry

Διάκριση μεταξύ μορφής και ιδέας

Standard

H ελευθερία της έκφρασης και η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών

ή αλλιώς

Η ιδέα του Cristο(*1) και της Jeanne-Claude(*2) να «αμπαλάρουν» την γέφυρα Pont Neuf στο Παρίσι.

Κλασική αρχή του δικαίου της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι ότι αντικείμενο προστασίας αποτελεί μόνον η μορφή του έργου και όχι η ιδέα, αυτή καθεαυτή που περιέχεται σε αυτό.

Η αρχή αυτή απορρέει από την θεμελιώδη αρχή του δικαίου «της ελευθερίας της έκφρασης και της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών» η οποία κατοχυρώνεται σε εθνικό επίπεδο από το άρθρο 14 του Συντάγματος και σε ευρωπαϊκό επίπεδο από το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και αποτελεί το εχέγγυο για την πνευματική και  καλλιτεχνική δημιουργία και την ελευθερία της τέχνης.

Read the rest of this entry

Πρωτότυποι Τίτλοι

Standard

“La Javanaise»
Ένας τίτλος, δύο έργα!
Ένας τίτλος δύο δημιουργοί!
Από την μία το διάσημο γαλλικό τραγούδι του Serge Gainsbourg και από την άλλη ο πίνακας ζωγραφικής του Paul Gauguin «Annah la Javanaise».
Είναι πιθανή η σύγκρουση των δικαιωμάτων των δύο δημιουργών;
Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΝΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ 2121/1993
Η δημιουργία ενός πρωτότυπου τίτλου, (βιβλίου,ταινίας,τραγουδιού,πίνακα ζωγραφικής κ.ο.κ.), μπορεί να προστατευθεί από το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας, εφόσον χαρακτηρίζεται από μια ατομικότητα και μια μοναδικότητα και είναι το αποτέλεσμα της προσωπικής συμβολής του δημιουργού του.
Τίτλος δε σύμφωνα με την νομολογία “είναι το διακριτικό γνώρισμα υπό το οποίο ένα δημιούργημα του πνεύματος παρουσιάζεται στο κοινό” (4526/1988 ΜΠρΑθ)ενώ πρωτότυπος είναι ο τίτλος όταν εξατομικεύει το έργο, όταν δηλαδή έχει διακριτική ικανότητα και εκφράζει την προσωπικότητα του δημιουργού του.
Φυσικά το πρωτότυπο του τίτλου κρίνεται πάντα κατά την χρονική στιγμή της δημιουργίας του και ποτέ σε μετεγενέστερο χρόνο. Συνεπώς, στην περίπτωση που ένας πρωτότυπος -κατά την δημιουργία του- τίτλος μετατραπεί με την πάροδο του χρόνου σε μια κοινότυπη και συνηθισμένη στην καθημερινότητα έκφραση, αυτός δεν χάνει την πρωτοτυπία του ούτε εξασθενεί η προστασία του εξαιτίας αυτού του γεγονότος.
Αντίθετως, η πρωτοτυπία του τίτλου και η αυθεντικότητα του είναι αυτή που προκάλεσε τόσο μεγάλη επιρροή στο έργο και συντέλεσε άμεσα στην επιτυχία του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τίτλος του γαλλικού θεατρικού έργου και μετέπειτα κινηματογραφικής ταινίας «Το κλουβί με τις τρελές» και ο τίτλος του κινηματογραφικού έργου “Rififi”.Οι τίτλοι αυτοί εξαιτίας της πρωτοτυπίας και της αυθεντικότητας τους μετατράπηκαν στην συνέχεια σε συνηθισμένες κοινότυπες εκφράσεις οι οποίες πέρασαν και χρησιμοποιούνται πλέον στην καθημερινή γλώσσα. Πρωτότυποι τίτλοι έχουν κριθεί νομολογιακά οι: «Ένα κορίτσι αλλιώτικο από τα άλλα»(ΠΠρΑθ. 3402/1968), «Ο δρόμος με τα κόκκινα φώτα» (ΠΠρΑθ.20239/1963) και από την γαλλική νομολογία “La cage aux folles” (Paris, 1er mars 1984: D. 1986. IR. 184, obs. Colombet), “Clochemerle” (Lyon, 5 juill. 1979: JCP 1981), “Au theatre ce soir” (Paris, 7 avr. 2006: D. 2006. Pan. 2994, obs. Sirinelli; JCP 2006.I.162, obs. Caron)
Ν.146/1914 ΠΕΡΙ ΑΘΕΜΙΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
Στην περίπτωση που ο τίτλος δεν μπορεί να προστατευθεί από τις διατάξεις του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας διότι είτε δεν παρουσιάζει κάποιο δημιουργικό ύψος είτε δεν χαρακτηρίζεται από κάποια πρωτοτυπία, τότε εφαρμογή έχουν οι διατάξεις περί αθέμιτου ανταγωνισμού. Επίσης, οι διατάξεις περί αθέμιτου ανταγωνισμού εφαρμόζονται και στην περίπτωση που έχει παρέλθει ο νόμιμος χρόνος προστασία του πνευματικού δημιουργήματος με αποτέλεσμα να θεωρείται πλεόν αυτό κοινό κτήμα κατά το άρθρο 29 του Ν.2121/1993.
Πράξη αθέμιτου ανταγωνισμού κατά την νομολογία έχει κριθεί η χρήση του ίδιου τίτλου για έργα που ανήκουν στο ίδιο γένος, εφόσον δημιουργείται σύγχυση στο κοινό ως προς την διαφοροποίηση των δύο έργων. Συνεπώς, η χρησιμοποίηση του ίδιου τίτλου για δύο διαφορετικά μυθιστορήματα παρόμοιου περιεχόμενου ή ακόμα η χρησιμοποίηση του ίδιου τίτλου για ένα μυθιστόρημα και μια κινηματογραφική ταινία με παρόμοια πλοκή έχουν κριθεί σαν πράξεις αθέμιτου ανταγωνισμού.
Αντιθέτως, δεν τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις περί αθέμιτου ανταγωνισμού στην περίπτωση που ο ίδιος τίτλος χρησιμοποιείται για ένα τραγούδι και έναν πίνακα ζωγραφικής, όπως η περίπτωση του τραγουδιου «La Javanaise» του διάσημου Γάλλου στιχουργού, τραγουδιστή και ηθοποιού Serge Gainsbourg και του πίνακα ζωγραφικής του Paul Gauguin “Annah la Javanaise” και αυτό γιατί αφενός πρόκειται για έργα που ανήκουν σε διαφορετικό είδος και αφετέρου δεν δημιουργείται σύγχυση στο κοινό ως προς την διαφοροποίηση των δύο έργων.

Like this on Facebook